Płatew stalowa - jaki profil i rozstaw przyjąć na dach

1. Co to jest płatew w stalowym dachu?

Płatew to poziomy element dachu, ułożony prostopadle do spadku połaci, który przejmuje obciążenie od pokrycia lub krokwi i przekazuje je na ramy, słupy lub ściany. W konstrukcji stalowej płatwie leżą na ramach co kilka metrów, a do nich mocuje się blachę pokrycia.

Rozróżniamy trzy położenia: płatew kalenicową przy szczycie dachu, płatwie pośrednie na połaci oraz płatew okapową przy krawędzi dolnej. Każda z nich pracuje jako belka zginana, ale płatew kalenicowa dostaje obciążenie z dwóch połaci, więc przejmuje go więcej niż pośrednia.

W wiatach i halach stalowych płatew pełni dwie funkcje: nośną (przenosi śnieg, wiatr i ciężar pokrycia) oraz montażową (daje oparcie dla wkrętów blachy). Przekrój dobiera projektant na podstawie strefy śniegowej i wiatrowej obiektu.

2. Jaki profil wybrać na płatew stalową?

Na płatew stalową stosuje się cztery grupy profili: ceownik zimnogięty, ceownik gorącowalcowany UPN, profil zamknięty prostokątny oraz dwuteownik IPE. O wyborze decyduje rozpiętość płatwi, obciążenie i sposób mocowania pokrycia. Poniższa tabela zestawia je z przekrojami z magazynu w Zawadzie.

Ceownik UPN i ceownik UPE różnią się kątem półki i masą - szczegóły opisujemy w artykule Ceownik UPN czy UPE. Dobór profilu zamkniętego omawia wpis Profil zamknięty - jak dobrać przekrój i grubość ścianki.

3. Jak wstępnie policzyć płatew stalową?

Wstępne sprawdzenie płatwi sprowadza się do trzech kroków: obciążenie na metr bieżący, moment zginający w środku przęsła i wymagany wskaźnik wytrzymałości przekroju. Wynik pokazuje rząd wielkości przekroju. Ostateczny dobór, razem z ugięciem i zwichrzeniem, należy do projektanta konstrukcji.

Porównanie z tablicami ceowników UPN pokazuje, który przekrój przechodzi test nośności na zginanie:

Wniosek z przykładu: UPN 80 odpada na starcie, a UPN 100 przechodzi test nośności z zapasem 27%. O ostatecznym przekroju zdecyduje jeszcze ugięcie płatwi pod śniegiem oraz zginanie ukośne na pochylonej połaci, a oba sprawdzenia często wymuszają przejście na wyższy profil.

4. Jaki rozstaw płatwi przyjąć na dachu?

Rozstaw płatwi wynika z nośności pokrycia, a nie z wygody montażu: blacha trapezowa o danej grubości i wysokości profilowania ma w karcie producenta maksymalną rozpiętość między podporami dla zadanego obciążenia. Płatwie układa się w tym rozstawie lub gęściej, nigdy rzadziej.

Rozstaw płatwi ustala się w trzech krokach, w tej kolejności:

1. Karta pokrycia. Odczytaj z karty producenta blachy maksymalną rozpiętość dla swojej grubości i obciążenia śniegiem.
2. Długość połaci. Podziel długość połaci od kalenicy do okapu na równe odcinki nie większe niż rozpiętość z karty.
3. Płatew kalenicowa i okapowa. Dodaj je na krańcach połaci, bo to na nich opiera się początek i koniec arkusza blachy.

Rozstaw ram i rozstaw płatwi to dwie różne wielkości. Rozstaw ram jest rozpiętością samej płatwi, więc rośnie z nim moment zginający - przy podwojeniu rozpiętości moment rośnie czterokrotnie, ponieważ we wzorze M = q x L² / 8 rozpiętość występuje w kwadracie.

5. Czy płatew można łączyć i jak ją usztywnić?

Płatew można łączyć, ale styk jest elementem nośnym i wymaga obliczeń projektanta. Najkorzystniej lokalizować go nad ramą (podporą), gdzie płatew ma oparcie, a najmniej korzystnie w środku przęsła, bo właśnie tam moment zginający osiąga wartość maksymalną.

• Płatew ciągła. Wieloprzęsłowa płatew na kilku ramach ma mniejsze momenty niż seria belek swobodnie podpartych, ale wymaga poprawnego styku nad podporą.
• Styk nakładkowy. Dwa odcinki zachodzą na siebie nad ramą i są skręcone śrubami lub spawane według rysunku warsztatowego.
• Ściągi płatwi. Na pochylonej połaci składowa obciążenia równoległa do spadku zgina płatew w słabszej płaszczyźnie. Pręty gwintowane lub płaskowniki między płatwiami skracają jej rozpiętość w tej płaszczyźnie.
• Zabezpieczenie antykorozyjne. Płatew wewnątrz ogrzewanej hali wymaga innej ochrony niż płatew wiaty otwartej. Wybór powłoki zależy od klasy korozyjności środowiska wg PN-EN ISO 12944 (C1-C5).

Co mamy w magazynie w Zawadzie

Magazyn Ulamex w Zawadzie 144 (97-200 Tomaszów Mazowiecki, woj. łódzkie) prowadzi stały asortyment profili stosowanych na płatwie: ceowniki gorącowalcowane UPN od 50 do 300 mm, ceowniki zimnogięte od 20x20x2 do 120x60x4 mm, profile stalowe zamknięte S235 (m.in. 100x50x4 i 120x60x4 mm) oraz dwuteowniki IPE od IPE 80 do IPE 300. 

Odbiór własny jest możliwy w magazynie w Zawadzie od poniedziałku do piątku w godzinach 7:00-16:00, a godzinę wydania towaru potwierdzamy telefonicznie. Wysyłka realizowana jest naszym transportem lub spedycją. Cały asortyment wydajemy z jednego magazynu w Zawadzie.

Co sprawdzić przed zamówieniem - 4 sytuacje

• Płatwie Z i systemowe. Zetowników i gotowych płatwi systemowych nie mamy w asortymencie. Jeżeli projekt wskazuje płatew Z, zamówienie idzie do producenta takich płatwi.
• Pojedyncze odcinki. Sprzedajemy w długościach handlowych i partiach hurtowych. Docinanie jednej sztuki na potrzeby drobnej naprawy nie jest naszym trybem obsługi.
• Obliczenia statyczne. Dobór przekroju do rozpiętości, śniegu i wiatru należy do projektanta. Hurtownia dostarcza materiał zgodny ze specyfikacją i nie wykonuje obliczeń.
• Montaż pod klucz. Dostarczamy materiał, a nie ustawiamy dachu u inwestora. Montaż wiaty zleca się wykonawcy konstrukcji.

Jak zamówić profil na płatwie - 4 kroki

1. Odczytaj specyfikację. Z projektu spisz profil, wysokość lub wymiar przekroju, gatunek stali i długość handlową dla płatwi kalenicowej, pośrednich i okapowej.
2. Przelicz ilość. Pomnóż liczbę połaci przez liczbę rzędów płatwi i długość dachu, a do wyniku dodaj zapas na styki.
3. Zadzwoń i potwierdź dostępność. 
4. Wybierz odbiór lub wysyłkę. Odbiór własny w Zawadzie albo dostawa pod wskazany adres. 

Najczęstsze pytania o płatew stalową

Co to jest płatew dachowa?

Płatew dachowa to poziomy element dachu ułożony prostopadle do spadku, który podpiera krokwie lub pokrycie i przekazuje obciążenie na ramy, słupy albo ściany. W dachach stalowych płatwie wykonuje się z ceowników, profili zamkniętych lub dwuteowników.

Czy płatew można łączyć?

Tak, ale styk jest elementem nośnym i wymaga obliczeń. Najlepiej lokalizować go nad podporą, a nie w środku przęsła, gdzie moment zginający jest największy.

Kiedy stosuje się płatew kalenicową (belkę kalenicową)?

Płatew kalenicową stosuje się w dachach dwuspadowych, w miejscu zbiegu połaci. Przejmuje ona obciążenie z obu stron kalenicy, dlatego jej przekrój bywa większy niż płatwi pośrednich.

Co ile cm układa się krokwie na dachu?

Rozstaw krokwi zależy od przekroju krokwi, obciążenia śniegiem i nośności pokrycia, a nie od jednej wartości dla wszystkich dachów. W dachu stalowym rozstaw ram i płatwi podaje projekt konstrukcyjny.