Spis treści
- Co to jest ISO 3834?
- Czym różnią się części ISO 3834-2, -3 i -4?
- Jaki poziom ISO 3834 wymaga PN-EN 1090-2 dla klasy EXC?
- Co obejmuje spawanie według ISO 3834-2?
- Jak sprawdzić, czy wytwórca ma certyfikat ISO 3834-2?
- Czym różni się ISO 3834-2 od EN 1090-1 i atestu 3.1?
- Co mamy w magazynie w Zawadzie
- Najczęstsze pytania o ISO 3834
- Źródła
- Powiązane produkty i artykuły
Zapytanie ofertowe na wiatę stalową o masie 18 t trafia do trzech wytwórców. Każdy pisze, że spawa "zgodnie z normami", ale tylko jeden dołącza certyfikat PN-EN ISO 3834-2. Inspektor nadzoru nie pyta przy odbiorze o markę drutu spawalniczego. Pyta, kto nadzorował spawanie, według jakiej instrukcji technologicznej i kto to potwierdził. Wyjaśniamy, co to jest ISO 3834, czym różnią się jego części -2, -3 i -4, jaki poziom wymaga PN-EN 1090-2 dla danej klasy EXC i jak sprawdzić certyfikat wytwórcy, zanim konstrukcja trafi na plac budowy.
1. Co to jest ISO 3834?
ISO 3834 to seria norm (w Polsce PN-EN ISO 3834), która określa wymagania jakości dla spawania materiałów metalowych w zakładzie wytwórczym. Norma nie ocenia pojedynczej spoiny. Ocenia cały system pracy wytwórcy: kto spawa, według jakiej technologii, na jakim sprzęcie, z jakich materiałów i w jaki sposób potwierdza wynik. Certyfikat wydaje niezależna jednostka certyfikująca po audycie zakładu.
Seria składa się z sześciu dokumentów. Część 1 pomaga dobrać poziom wymagań, części 2, 3 i 4 opisują trzy poziomy jakości, część 5 wymienia dokumenty potwierdzające zgodność, a raport techniczny ISO/TR 3834-6 podaje wytyczne wdrożeniowe. W praktyce zamówień na konstrukcje stalowe kupujący spotyka się z częściami 2, 3 i 4.
2. Czym różnią się części ISO 3834-2, -3 i -4?
Części różnią się zakresem wymagań: ISO 3834-2 to pełne wymagania jakości, ISO 3834-3 to wymagania standardowe, a ISO 3834-4 to wymagania podstawowe. Im wyższy poziom, tym szerszy nadzór nad spawaniem i tym więcej dokumentów musi prowadzić wytwórca.
| Część normy | Poziom wymagań | Dla jakich konstrukcji | Zakres dokumentacji |
|---|---|---|---|
| PN-EN ISO 3834-2 | Pełne | Konstrukcje o wysokich konsekwencjach awarii | Pełne procedury, nadzór spawalniczy, komplet zapisów |
| PN-EN ISO 3834-3 | Standardowe | Większość konstrukcji przemysłowych i budowlanych | Weryfikacja technologii i personelu, zapisy w ograniczonym zakresie |
| PN-EN ISO 3834-4 | Podstawowe | Proste elementy o niskim ryzyku awarii | Wymagania minimalne, zapisy zalecane |
Obowiązuje zasada hierarchii: wytwórca spełniający wymagania wyższego poziomu spełnia automatycznie także niższe. Certyfikat na część 2 pokrywa więc części 3 i 4, odwrotnie to nie działa.
3. Jaki poziom ISO 3834 wymaga PN-EN 1090-2 dla klasy EXC?
PN-EN 1090-2 wiąże klasę wykonania z poziomem ISO 3834: dla EXC1 wymaga części 4, dla EXC2 części 3, a dla EXC3 i EXC4 części 2. Klasę wykonania ustala projektant konstrukcji, a wytwórca musi mieć certyfikat na poziom równy lub wyższy. Szczegóły klas opisujemy w artykule klasa wykonania EXC2 w carporcie stalowym.
| Klasa wykonania | Minimalny poziom ISO 3834 | Typowa konstrukcja |
|---|---|---|
| EXC1 | Część 4 (podstawowe) | Elementy o niskim ryzyku awarii |
| EXC2 | Część 3 (standardowe) | Wiaty, carporty, hale lekkie, konstrukcje wsporcze |
| EXC3 | Część 2 (pełne) | Obiekty o podwyższonym ryzyku, użyteczność publiczna |
| EXC4 | Część 2 (pełne) | Obiekty o najwyższych konsekwencjach awarii |
Zasada praktyczna
Poziom ISO 3834 w certyfikacie wytwórcy musi być równy lub wyższy niż poziom wymagany dla klasy EXC z projektu. Certyfikat na część 4 przy projekcie w EXC2 nie wystarcza, a certyfikat na część 2 pokrywa wszystkie cztery klasy pod względem spawania. Klasę, do jakiej wolno wytwarzać, ogranicza dodatkowo zakres certyfikatu zakładowej kontroli produkcji wg PN-EN 1090-1.
4. Co obejmuje spawanie według ISO 3834-2?
Spawanie według ISO 3834-2 oznacza, że wytwórca prowadzi udokumentowany system obejmujący personel, technologię, sprzęt, materiały i kontrolę. Najważniejsze elementy wymagań to:
- Przegląd zlecenia. Wytwórca sprawdza przed produkcją, czy zna normy, klasę wykonania, gatunek materiału i wymagania dotyczące badań.
- Koordynacja spawalnicza. Za nadzór odpowiada wyznaczony koordynator, a jego zadania opisuje PN-EN ISO 14731.
- Kwalifikacje spawaczy. Spawacze mają uprawnienia wg PN-EN ISO 9606-1 na proces, grupę materiału i zakres wymiarowy, w którym pracują.
- Instrukcje technologiczne. Spawanie prowadzi się wg WPS (PN-EN ISO 15609-1), poparta kwalifikacją technologii (PN-EN ISO 15614-1).
- Sprzęt i materiały dodatkowe. Źródła prądu są utrzymywane i sprawdzane, a druty i gazy mają potwierdzone gatunki i warunki przechowywania.
- Identyfikowalność materiału. Element konstrukcji da się powiązać z partią stali i jej atestem 3.1 wg PN-EN 10204.
- Kontrola spoin. Badania wizualne wg PN-EN ISO 17637 przed, w trakcie i po spawaniu, a przy wyższych wymaganiach badania nieniszczące.
- Niezgodności i działania korygujące. Wadliwa spoina ma zapis, naprawę wg instrukcji i ponowną kontrolę.
Dobór metody i gatunku drutu do materiału omawiamy osobno w artykule Spawanie MIG czy MAG - jak dobrać metodę do materiału.
5. Jak sprawdzić, czy wytwórca ma certyfikat ISO 3834-2?
Certyfikat wytwórcy sprawdza się w czterech punktach: jednostka wystawiająca, część normy, zakres procesów i materiałów oraz data ważności. Weryfikacja zajmuje kilka minut i chroni przed odbiorem konstrukcji bez pokrycia w dokumentach.
Checklista weryfikacji - 5 punktów kontroli
- Jednostka wystawiająca. Certyfikat wydaje niezależna jednostka certyfikująca, a jej nazwa i numer certyfikatu są na dokumencie.
- Część normy. Zapis "PN-EN ISO 3834-2" lub "-3" musi odpowiadać poziomowi wymaganemu dla klasy EXC z projektu.
- Zakres procesów. Certyfikat wymienia procesy spawania wg PN-EN ISO 4063 (na przykład 135 - MAG, 141 - TIG) i grupy materiałowe. Proces spoza zakresu nie ma pokrycia.
- Data ważności. Dokument musi obowiązywać w dniu produkcji Twojego zamówienia, nie tylko w dniu składania oferty.
- Koordynator spawalniczy. Wytwórca podaje imię i nazwisko osoby odpowiedzialnej za nadzór oraz jej kwalifikacje.
6. Czym różni się ISO 3834-2 od EN 1090-1 i atestu 3.1?
Te trzy dokumenty dotyczą trzech różnych rzeczy: ISO 3834-2 procesu spawania w zakładzie, EN 1090-1 gotowej konstrukcji jako wyrobu budowlanego, a atest 3.1 materiału wejściowego. Kompletna dokumentacja spawanej konstrukcji zawiera wszystkie trzy, nie jeden zamiast drugiego.
| Dokument | Czego dotyczy | Kto wystawia |
|---|---|---|
| Certyfikat PN-EN ISO 3834-2 | System jakości spawania w zakładzie | Niezależna jednostka certyfikująca |
| Certyfikat ZKP i DoP wg PN-EN 1090-1 | Konstrukcja jako wyrób budowlany, znak CE | Jednostka notyfikowana (certyfikat), wytwórca (DoP) |
| Atest 3.1 wg PN-EN 10204 | Konkretna partia stali, skład chemiczny i właściwości mechaniczne | Huta, wystawiany do partii materiału |
DoP i znak CE regulują przepisy o wyrobach budowlanych, w tym rozporządzenie (UE) nr 305/2011. Gatunki stali konstrukcyjnej i ich właściwości porównujemy w artykule S235, S275 czy S355 - który gatunek stali wybrać.
7. Co mamy w magazynie w Zawadzie
Do spawania konstrukcji dostarczamy stal czarną, w tym profile zamknięte S235 i kątowniki stalowe. Ten sam zakład produkuje profile pod hale namiotowe. Zamówienia wysyłamy własnym transportem lub spedycją. Odbiór własny w Zawadzie jest możliwy po wcześniejszym kontakcie.
8. Najczęstsze pytania o ISO 3834
Czy ISO 3834 jest obowiązkowe?
Dla konstrukcji stalowych wprowadzanych do obrotu wg PN-EN 1090-1 wymaga go PN-EN 1090-2 na poziomie zależnym od klasy EXC. W innych zleceniach wymóg wynika z umowy, specyfikacji technicznej albo wymagań inwestora.
Ile części ma norma ISO 3834?
Seria składa się z pięciu norm i jednego raportu technicznego. Części 1-5 to normy (dobór poziomu, wymagania pełne, standardowe i podstawowe oraz dokumenty zgodności), a ISO/TR 3834-6 to wytyczne wdrożeniowe.
Kto wystawia certyfikat ISO 3834?
Certyfikat wystawia niezależna jednostka certyfikująca po audycie zakładu wytwórcy. Na dokumencie widnieją nazwa jednostki, numer certyfikatu, część normy, zakres procesów i data ważności.
Czy ISO 3834 dotyczy też spawania aluminium i stali nierdzewnej?
Tak. Seria obejmuje spawanie materiałów metalowych, a konkretne grupy materiałowe i procesy wskazuje zakres certyfikatu danego wytwórcy. Certyfikat na stal czarną nie obejmuje automatycznie aluminium.
Kim jest koordynator spawalniczy?
Koordynator spawalniczy jest osobą wyznaczoną przez wytwórcę do nadzoru nad całością spawania. Jego zadania i odpowiedzialność opisuje PN-EN ISO 14731, a poziom wymaganej wiedzy zależy od klasy konstrukcji i gatunków stali.
Źródła
- Quality Austria Polska - Wprowadzenie do norm serii EN ISO 3834
- WikiWeld - Certyfikat 3834, jak dobrać poziom wymagań
- IKMJ - EN ISO 3834, norma i wymagania
Powiązane produkty i artykuły
- Stal czarna w ofercie Ulamex
- Profile stalowe zamknięte S235
- Kątowniki ze stali czarnej
- Hale namiotowe - profile pod konstrukcje
- Kontakt i dane firmy
- Klasa wykonania EXC2 w carporcie stalowym - co to jest - Akademia Ulamex
- Spawanie MIG czy MAG - jak dobrać metodę do materiału - Akademia Ulamex
- S235, S275 czy S355 - który gatunek stali wybrać - Akademia Ulamex
LetMeWork.ai