Cięcie aluminium - jaka tarcza i piła do profili i blach

1. Jak ciąć aluminium, żeby nie zapychać narzędzia?

Cięcie aluminium to rozdzielanie profilu, rury lub blachy z aluminium metodą skrawania albo metodą bezwiórową, przy której narzędzie odprowadza miękki, ciągliwy wiór bez zapychania zębów. Do pił tarczowych dobiera się tarczę z węglika spiekanego z ujemnym lub zerowym kątem natarcia, materiał mocuje się do oporu, a w strefę cięcia podaje się smar.

Aluminium ma gęstość 2,70 g/cm3 i niską temperaturę topnienia: czyste aluminium topi się w 660 °C, a stopy w niższym zakresie. Gorący wiór nalepia się na zęby tarczy i po kilku cięciach narzędzie przestaje skrawać, a zaczyna ocierać. Stąd wynikają trzy zasady, które obowiązują w każdej metodzie:

• Narzędzie do metali nieżelaznych. Tarcza lub brzeszczot przeznaczone do stali nie nadają się do aluminium.
• Smar w strefie cięcia. Wosk w sztyfcie, spray lub emulsja zmniejszają tarcie i nalepianie wióra.
• Stały posuw. Zbyt wolny posuw nagrzewa krawędź, a zbyt szybki wyrywa zadziory.

Stop wpływa na zachowanie materiału przy cięciu. Gatunki z serii 6xxx, na przykład EN AW-6060 T66, skrawają się łatwo, a twardsze EN AW-6082 mocniej obciążają zęby. Różnice w gatunkach opisujemy w artykule 6060, 6063 czy 6082 - jak dobrać gatunek aluminium.

2. Jaka tarcza do cięcia aluminium sprawdza się w pile?

Do piły tarczowej i ukośnicy służy tarcza z zębami z węglika spiekanego, geometrią zębów TCG (trapezowo-płaską) i zerowym lub ujemnym kątem natarcia, na przykład -5°. Liczba zębów rośnie z średnicą tarczy: im gęstsze uzębienie, tym czystsza krawędź cięcia i mniejszy zadzior.

Zasady pracy tarczą są takie same dla każdej średnicy:

• Prędkość obrotowa wrzeciona nie przekracza wartości nadrukowanej na tarczy.
• Zęby wchodzą w materiał, a nie ślizgają się po nim - profil dociska się do oporu przed uruchomieniem piły.
• Tarczę czyści się z nalepionego aluminium środkiem do usuwania żywic, gdy cięcie zaczyna wymagać większej siły.

Tarcze ścierne do stali zapychają się aluminium i nie nadają się do tego materiału. Do piły stołowej i ukośnicy obowiązuje osłona tarczy, ochrona oczu i ochrona słuchu.

3. Czym najlepiej ciąć aluminium - porównanie metod

Najlepsza metoda zależy od grubości materiału, liczby sztuk i wymaganej dokładności. Pojedyncze cięcie profilu o ściance 2 mm i seria 200 cięć w warsztacie wymagają innych narzędzi.

Ukośnica z tarczą widiową jest standardem w ślusarce aluminiowej i przy konstrukcjach z profili. Metody termiczne i strumień wody sprawdzają się przy formatkach i konturach z blachy. Cięcie stali opisujemy osobno w artykule Jakie są metody cięcia stali?.

4. Czym precyzyjnie ciąć aluminium w profilach cienkościennych?

Profil cienkościenny tnie się precyzyjnie wtedy, gdy materiał jest podparty po obu stronach tarczy i dociśnięty do oporu. Profil zamknięty o ściance 1,5-2 mm odkształca się pod dociskiem zacisku, dlatego w jego wnętrze wkłada się wkładkę z drewna lub tworzywa, a docisk ustawia się blisko linii cięcia.

• Podparcie. Profil leży płasko na stole piły na całej długości cięcia.
• Docisk. Zacisk trzyma materiał blisko tarczy, bez wgniatania ścianek.
• Oznaczenie. Linię cięcia znaczy się rysikiem, a nie markerem, który zostawia ślad na anodzie.
• Cięcie próbne. Pierwsze cięcie na odpadzie potwierdza kąt i brak zadzioru.

Ukosy 45° na profilach okiennych i ogrodzeniowych wymagają tarczy o gęstym uzębieniu i ukośnicy z dokładnym ustawieniem kąta, bo błąd 1° daje szczelinę widoczną w narożniku ramy.

5. Jak ciąć blachę aluminiową?

Blachę aluminiową tnie się nożycami ręcznymi lub gilotyną do grubości określonej w danych technicznych maszyny, a grubsze arkusze piłą tarczową z tarczą widiową albo metodą termiczną. Cienką blachę dociska się płaskownikiem przy linii cięcia, żeby nie falowała.

• Cienka blacha. Nożyce lub gilotyna dają cięcie bez wiórów i bez nagrzewania materiału.
• Blacha średniej grubości. Piła tarczowa z prowadnicą i tarczą z ujemnym kątem natarcia.
• Formatki i kontury. Laser włóknowy, plazma lub strumień wody wykonują zlecenia produkcyjne według rysunku.

Blacha ryflowana ma wypukłe żeberka, więc wymaga mocniejszego docisku i podparcia przy linii cięcia. Rodzaje blach i stopy omawiamy w kategorii blacha aluminiowa.

6. Jak uniknąć zadziorów i odkształceń po cięciu?

Zadzior po cięciu usuwa się pilnikiem do metali nieżelaznych, skrobakiem lub gratownikiem, a odkształceniom zapobiega podparcie i zachowanie stałego posuwu. Zadzior powstaje, gdy tarcza jest tępa, zęby są zapchane albo posuw jest zbyt wolny.

Krawędź cięcia na profilu anodowanym nie ma warstwy tlenkowej. Zabezpieczenie takiej krawędzi opisujemy w artykule Anodowanie czy malowanie proszkowe aluminium. Gdy profil odkształcił się po cięciu lub spawaniu, pomaga prostowanie, które przedstawiamy w tekście Jak wyprostować aluminium?.

7. Co mamy w magazynie w Zawadzie

Poza profilami, rurami i blachami aluminiowymi w Zawadzie mamy stal nierdzewną, aluminium w pozostałych kształtownikach, stal czarną, stal ocynkowaną, carporty i pergole oraz panele ogrodzeniowe. Do cięcia na własnym stanowisku wybieramy najczęściej:

• profile aluminiowe prostokątne do ram, konstrukcji i ślusarki,
• rury aluminiowe do poręczy i stelaży,
• blachy aluminiowe do obróbek i osłon.

Pozostałe grupy asortymentu to stal nierdzewna, stal czarna, stal ocynkowana i panele ogrodzeniowe.

Magazyn mieści się w Zawadzie 144, 97-200 Tomaszów Mazowiecki (woj. łódzkie), czynny pon.-pt. 7:00-16:00. Odbiór własny towaru jest możliwy do godziny 15:00.

8. Co sprawdzić przed zamówieniem - 4 sytuacje

Są sytuacje, w których lepiej szukać innego wykonawcy lub innego sposobu zakupu:

• Montaż pod klucz. Dostarczamy materiał, a montażu konstrukcji z aluminium nie wykonujemy.
• Docięcie pojedynczej sztuki. Serwis cięcia obsługuje zlecenia produkcyjne B2B, a nie pojedyncze docinki detaliczne.
• Materiał potrzebny w tej chwili. Dostępność zależy od stanu magazynu i wymaga potwierdzenia przez opiekuna handlowego.
• Konstrukcje wymagające obliczeń. Dobór przekroju i nośność liczy projektant konstrukcji, a nie magazyn.

9. Jak zamówić aluminium do cięcia we własnym zakresie - 5 kroków

1. Gatunek i stan. Wybiera się stop i stan materiału, na przykład EN AW-6060 T66.
2. Przekrój i grubość ścianki. 
3. Długość i liczba sztuk. Planuje się odpad z cięcia i kolejność cięć z jednej sztangi.
4. Telefon. Dostępność i wycenę potwierdza opiekun handlowy. Dane kontaktowe: kontakt i dane firmy
5. Odbiór lub wysyłka.

10. Najczęstsze pytania o cięcie aluminium

Jak ciąć aluminium?

Aluminium tnie się narzędziem do metali nieżelaznych: tarczą widiową z ujemnym kątem natarcia, piłą taśmową bimetaliczną lub brzeszczotem o gęstym uzębieniu. Materiał mocuje się do oporu, a w strefę cięcia podaje smar, żeby wiór nie nalepiał się na zęby.

Jaka tarcza do cięcia aluminium?

Do aluminium służy tarcza z węglika spiekanego z geometrią zębów TCG i zerowym lub ujemnym kątem natarcia. W katalogach narzędzi tarcza 250 mm ma 80 zębów, a tarcza 305 mm 96 zębów. Tarcze do stali i do drewna nie nadają się do tego materiału.

Czym najlepiej ciąć aluminium?

Profile i rury najlepiej ciąć ukośnicą z tarczą widiową. Pręty i grube kształtowniki tnie się piłą taśmową bimetaliczną, a blachę nożycami, gilotyną lub metodą termiczną albo strumieniem wody.

Czym precyzyjnie ciąć aluminium?

Precyzyjne cięcie zapewnia ukośnica z gęsto uzębioną tarczą widiową, z profilem docisniętym do oporu i podpartym po obu stronach tarczy. Dla konturów z blachy dokładność gwarantuje laser włóknowy lub strumień wody.

11. Źródła

Przy doborze stopów i oznaczeń korzysta się z norm PN-EN 573-3 (skład chemiczny stopów) i PN-EN 755-2 (właściwości mechaniczne wyrobów prasowanych). Katalog norm prowadzi Polski Komitet Normalizacyjny, a wiedzę o materiale publikuje stowarzyszenie European Aluminium:

• Polski Komitet Normalizacyjny
• European Aluminium

12. Powiązane produkty i artykuły

• Kątowniki aluminiowe
• Płaskowniki aluminiowe
• 6060, 6063 czy 6082 - jak dobrać gatunek aluminium
• Jak spawać aluminium - metoda, gaz i przygotowanie profili
• Czy aluminium koroduje?