Rura bezszwowa czy ze szwem - jak dobrać do konstrukcji

1. Co to jest rura bezszwowa i czym różni się od rury ze szwem?

Rura bezszwowa to rura stalowa wykonana z pełnego kęsa, który przebija się na gorąco i walcuje do wymiaru, dzięki czemu nie ma spoiny wzdłużnej. Rura ze szwem powstaje z taśmy lub blachy, którą zwija się w rurę i łączy wzdłużnie spoiną albo zgrzeiną. O wyborze nie decyduje więc wygląd rury, tylko norma wyrobu, wymagania projektu i dokument dostawy.

2. Co oznaczają normy EN 10210-1 i EN 10219-1?

EN 10210-1 dotyczy profili zamkniętych wykończonych na gorąco, zarówno bez szwu, jak i spawanych, a EN 10219-1 dotyczy profili zamkniętych spawanych, formowanych na zimno. Obie normy opisują gatunki stali niestopowych z literą H na końcu oznaczenia (od angielskiego hollow), na przykład S235JRH albo S355J2H. Wymiary, tolerancje i charakterystyki przekroju zawierają części drugie: EN 10210-2 i EN 10219-2.

Zapis "rura S235" w zamówieniu nie wskazuje normy wyrobu ani sposobu wytwarzania. Pełny zapis zawiera wymiar, gatunek z literą H, normę wyrobu i dokument, na przykład: rura 60,3x2,9 mm, S235JRH wg PN-EN 10219-1

3. Kiedy wybrać rurę bezszwową, a kiedy rurę ze szwem?

W konstrukcjach nośnych, takich jak słupy wiat, kratownice, balustrady i ramy maszyn, stosuje się rury ze szwem wg EN 10219-1. Rurę bezszwową wybiera się wtedy, gdy projekt wskazuje EN 10210-1, wymaga obróbki skrawaniem otworu albo bezszwowej rury w instalacji ciśnieniowej. Ostateczną decyzję o normie wyrobu podejmuje projektant.

4. Czy szew w rurze obniża nośność konstrukcji?

Nie, o ile rura spełnia normę wyrobu. W obliczeniach konstrukcji nośność rury wynika z gatunku stali oraz przekroju, czyli średnicy i grubości ścianki, a norma PN-EN 10219-1 określa wymagania dla rury łącznie ze spoiną. Szew staje się osobnym tematem przy obciążeniach dynamicznych, wysokich temperaturach i ciśnieniu, a wtedy normę wyrobu wskazuje projekt.

• Gięcie rur. Przy gięciu rury ze szwem szew ustawia się w osi neutralnej łuku, czyli z boku, a nie na zewnętrznym ani wewnętrznym promieniu.
• Ocynkowanie. W rurach ocynkowanych ze szwem napylonym miejsce zgrzewania pokrywa dodatkowa warstwa ocynku, dzięki czemu szew ma taką samą ochronę przed korozją jak reszta rury.
• Obróbka skrawaniem. Gdy otwór rury jest obrabiany, spoina wzdłużna zakłóca obróbkę, dlatego na takie elementy stosuje się rury bezszwowe.

5. Ile waży rura konstrukcyjna i jak policzyć zamówienie?

Masę metra rury okrągłej liczy się ze wzoru m = (D - t) x t x 0,02466 kg/m, gdzie D to średnica zewnętrzna, a t to grubość ścianki, obie w milimetrach. Dla rury 60,3x2,9 mm wynik to 4,11 kg/m, czyli 24,6 kg na odcinek 6 m i 985 kg na 40 sztuk. Wzór obowiązuje dla rur bezszwowych i ze szwem, a masa rzeczywista różni się o tolerancję grubości ścianki z PN-EN 10210-2 lub PN-EN 10219-2.

6. Co mamy w magazynie w Zawadzie

Magazyn główny Ulamex w Zawadzie 144, 97-200 Tomaszów Mazowiecki, woj. łódzkie, prowadzi rury stalowe konstrukcyjne ze stali czarnej S235 w 18 wymiarach od 17,2x2,3 mm do 159x4,0 mm, w odcinkach 6 m, a wybrane wymiary także 7 m. Według opisu kategorii rury konstrukcyjne powstają przez zwijanie i zgrzewanie, czyli są rurami ze szwem. Kategoria rur stalowych przewodowych obejmuje 6 wymiarów od 17,2x2,3 mm do 48,3x2,9 mm i według opisu kategorii zawiera wykonania ze szwem oraz bez szwu. Na konstrukcje bez malowania dostępne są rury stalowe ocynkowane ogniowo o średnicach 42,4-60,3 mm, w tym ze szwem napylonym.

Gatunek stali podany w opisach produktów to S235, a pełne oznaczenie z literą H i normę wyrobu potwierdza atest 3.1 wg PN-EN 10204 do partii stali konstrukcyjnej. Magazyn jest jeden, a nie siecią oddziałów. Godziny pracy to poniedziałek-piątek 7:00-16:00, odbiór własny jest możliwy do godziny 15:00, a wysyłka na terenie całej Polski odbywa się spedycją (Schenker) albo transportem własnym do 150 km od siedziby.

7. Co sprawdzić przed zamówieniem - 5 sytuacji

• Wymóg rury bez szwu dla konkretnego wymiaru. Rury w kategorii konstrukcyjnych są zgrzewane, więc wykonanie bez szwu wg PN-EN 10210-1 należy potwierdzić u opiekuna przed złożeniem zamówienia, zamiast zakładać je z nazwy kategorii.
• Instalacje gazowe, ciśnieniowe i grzewcze. Wymagania dla rury, atestu i badań ustala projekt instalacji oraz przepisy. Artykuł dotyczy rur konstrukcyjnych i nie zastępuje projektanta instalacji.
• Odcinki krótsze niż 6 m. Rury sprzedajemy w odcinkach handlowych i nie docinamy ich na krótsze kawałki, więc pojedyncze sztuki po 1,5 m do jednego projektu trzeba zamówić gdzie indziej.
• Wymiary poza katalogiem. Największa rura konstrukcyjna w katalogu ma wymiar 159x4,0 mm. Większe średnice i grubsze ścianki są poza katalogiem rur konstrukcyjnych Ulamex.
• Materiał "na dziś" bez potwierdzenia. Dostępność konkretnego wymiaru należy potwierdzić telefonicznie przed wyjazdem po odbiór własny.

8. Jak zamówić rury konstrukcyjne - 4 kroki

1. Wymiar i długość. Średnica zewnętrzna, grubość ścianki, liczba odcinków 6 m.
2. Norma i gatunek. Zapis z normą wyrobu (PN-EN 10210-1 albo PN-EN 10219-1) i gatunkiem stali z literą H.
3. Wykonanie. Rura ze szwem z kategorii konstrukcyjnych albo wykonanie bez szwu, potwierdzone u opiekuna przed zamówieniem.
4. Dokument i kontakt. Z gotową listą zadzwoń pod numer +48 447 109 109, od poniedziałku do piątku w godzinach 7:00–16:00. 

9. Najczęstsze pytania o rury bezszwowe i ze szwem

Czym różni się rura bezszwowa od rury ze szwem?

Rura bezszwowa powstaje z pełnego kęsa i nie ma spoiny wzdłużnej, a rura ze szwem powstaje ze zwiniętej taśmy lub blachy ze spoiną wzdłużną. Wybór wynika z normy wyrobu wskazanej w projekcie: EN 10210-1 obejmuje rury bez szwu i spawane wykończone na gorąco, a EN 10219-1 rury spawane formowane na zimno.

Czy rura ze szwem nadaje się na konstrukcję nośną?

Tak. Słupy wiat, kratownice i ramy stalowe wykonuje się z rur ze szwem wg PN-EN 10219-1, a nośność w obliczeniach wynika z gatunku stali i przekroju. Gdy projekt wskazuje rurę bezszwową, zapis normy wyrobu podaje projektant.

Co oznacza S235JRH?

S235JRH to gatunek stali konstrukcyjnej na profile zamknięte: S oznacza stal konstrukcyjną, 235 minimalną granicę plastyczności 235 MPa dla ścianki do 16 mm, JR udarność 27 J w temperaturze +20 stopni C, a H profil zamknięty (hollow).

Jak poznać rurę bezszwową?

Rurę bezszwową poznaje się po dokumentach, nie po wyglądzie. Znakowanie rury z normą wyrobu.

Ile waży rura 60,3x2,9?

Rura 60,3x2,9 mm waży 4,11 kg/m, a odcinek 6 m 24,6 kg. Wynik liczy się ze wzoru m = (D - t) x t x 0,02466 kg/m, gdzie D i t podaje się w milimetrach.

Źródła

• PN-EN 10210-1 - kształtowniki zamknięte wykańczane na gorąco ze stali niestopowych - warunki techniczne dostawy, gatunki z literą H.
• PN-EN 10219-1 - kształtowniki zamknięte spawane, formowane na zimno - warunki techniczne dostawy.
• PN-EN 10204 - rodzaje dokumentów kontroli 
• PN-EN 10297-1 - rury bezszwowe okrągłe do zastosowań mechanicznych - rury na elementy obrabiane skrawaniem.

Powiązane produkty i artykuły

• Rury stalowe konstrukcyjne
• Rury stalowe przewodowe
• Rury ocynkowane i rury stalowe
• Profil zamknięty - jak dobrać przekrój i grubość ścianki
• S235, S275 czy S355 - który gatunek stali wybrać
• Kontakt i dane firmy Ulamex