Spis treści
- Atest 3.1 - co to jest?
- Jakie dokumenty kontroli opisuje norma PN-EN 10204?
- Co zawiera atest 3.1?
- Kiedy atest 3.1 jest wymagany, a kiedy wystarczy 2.2?
- Jak sprawdzić atest przy odbiorze dostawy?
- Atest 3.1 a znak CE gotowej konstrukcji
- Co mamy w magazynie w Zawadzie
- Co sprawdzić przed zamówieniem - 4 sytuacje
- Jak zamówić stal z atestem 3.1 - 5 kroków
- Najczęstsze pytania o atest 3.1
- Źródła
- Powiązane produkty i artykuły
Dostawa 24 ton ceowników UPN 120 w gatunku S235JR staje na placu. Kierowca podaje WZ i fakturę, a kupiec zadaje jedno pytanie: gdzie atest? Jeżeli materiał idzie na certyfikowaną konstrukcję, bez atestu 3.1 wg PN-EN 10204 odbiór się nie kończy - dokument kontroli jest w obrocie stalą konstrukcyjną takim samym elementem dostawy jak sam materiał. Wyjaśniamy, czym dokładnie jest atest 3.1, czym różni się od pozostałych dokumentów kontroli, co musi zawierać i jak sprawdzić go przy odbiorze.
1. Atest 3.1 - co to jest?
Atest 3.1 to świadectwo odbioru wydawane na podstawie normy PN-EN 10204, w którym producent potwierdza wynikami badań, że dostarczona partia wyrobu spełnia wymagania zamówienia i normy materiałowej. Badania dotyczą konkretnego wytopu i partii, z której pochodzi dostawa, a dokument zatwierdza upoważniony przedstawiciel kontroli producenta, niezależny od działu produkcji. To połączenie - wyniki z dostarczonej partii plus niezależna kontrola - odróżnia atest 3.1 od dokumentów niższych typów.
W handlu funkcjonują równolegle nazwy: atest hutniczy, certyfikat 3.1, świadectwo odbioru 3.1, a w dokumentach anglojęzycznych mill test certificate. Wszystkie oznaczają ten sam dokument z PN-EN 10204. Norma obejmuje wyroby metalowe - stal konstrukcyjną, stal nierdzewną i aluminium.
2. Jakie dokumenty kontroli opisuje norma PN-EN 10204?
Norma PN-EN 10204 dzieli dokumenty kontroli na dwie rodziny i cztery typy. Dokumenty 2.1 i 2.2 opierają się na kontroli niespecyficznej - producent deklaruje zgodność na podstawie swojej bieżącej produkcji, nie badań konkretnej dostawy. Dokumenty 3.1 i 3.2 opierają się na kontroli specyficznej - badany jest materiał, który faktycznie trafia do zamawiającego, lub próbki z tej samej partii.
| Typ | Nazwa | Skąd pochodzą wyniki badań | Kto zatwierdza |
|---|---|---|---|
| 2.1 | Deklaracja zgodności z zamówieniem | brak wyników badań | producent |
| 2.2 | Świadectwo z badań | produkcja bieżąca (kontrola niespecyficzna) | producent |
| 3.1 | Świadectwo odbioru 3.1 (atest) | dostarczona partia (kontrola specyficzna) | kontrola producenta niezależna od produkcji |
| 3.2 | Świadectwo odbioru 3.2 | dostarczona partia (kontrola specyficzna) | kontrola producenta oraz przedstawiciel zamawiającego lub inspektor strony trzeciej |
W praktyce zakupowej najwięcej nieporozumień dotyczy różnicy między 2.2 a 3.1. Oba dokumenty zawierają liczby, ale tylko w ateście 3.1 liczby opisują partię, która leży na placu zamawiającego. Świadectwo 2.2 mówi: tak produkujemy. Atest 3.1 mówi: to dostarczyliśmy i tak wyszły badania tego materiału.
3. Co zawiera atest 3.1?
Atest 3.1 wiąże konkretną partię materiału z jej zmierzonymi właściwościami. Kompletny dokument zawiera:
- oznaczenie wyrobu, gatunek i normę materiałową, np. S235JR wg PN-EN 10025-2,
- numer wytopu identyfikujący konkretny wytop stali,
- skład chemiczny z analizy wytopowej,
- właściwości mechaniczne: granicę plastyczności Re, wytrzymałość na rozciąganie Rm, wydłużenie A, a dla gatunków z wymaganą udarnością także wynik próby udarności (dla S355J2 jest to 27 J w temperaturze -20°C),
- wymiary i odniesienie do tolerancji wykonania,
- potwierdzenie upoważnionego przedstawiciela kontroli producenta.
Numer wytopu to nić, która spina cały system. Ten sam numer widnieje na ateście i na materiale - wybity na wyrobie lub umieszczony na przywieszce wiązki. Dzięki temu element wycięty na budowie daje się powiązać z wynikami badań sprzed miesięcy. Kto chce zrozumieć, co oznaczają wartości Re i Rm z atestu, znajdzie omówienie w artykule o granicy plastyczności stali.
4. Kiedy atest 3.1 jest wymagany, a kiedy wystarczy 2.2?
O typie dokumentu decydują specyfikacja projektu, norma wykonawcza i przeznaczenie materiału. Dla konstrukcji stalowych wykonywanych i znakowanych CE wg PN-EN 1090 standardem odbiorowym jest atest 3.1 - wytwórca dokumentuje, że materiał wbudowany w konstrukcję odpowiada gatunkowi z projektu. Świadectwo 2.2 wystarcza dla wyrobów ogólnego przeznaczenia, przy których projekt nie wymaga badań konkretnej partii. Świadectwo 3.2 zamawia się dla prac o najwyższych konsekwencjach awarii, gdy kontrakt lub przepisy wymagają niezależnej inspekcji.
- Konstrukcje nośne, wyroby pod PN-EN 1090, projekty z nadzorem - atest 3.1.
- Urządzenia ciśnieniowe, konstrukcje morskie, kontrakty z inspektorem zamawiającego - świadectwo 3.2.
- Elementy ogólnego przeznaczenia, drobne prace warsztatowe, ogrodzenie posesji - deklaracja 2.1 lub świadectwo 2.2.
Zasada praktyczna
Typ dokumentu wpisuje się w zamówieniu obok gatunku i wymiaru, a nie ustala po dostawie. Materiał dostarczony bez dokumentu kontroli traci identyfikowalność i nie wraca do obiegu certyfikowanego - dlatego decyzja o typie dokumentu zapada przed zakupem. Prawidłowa pozycja zamówienia:
Ceownik UPN 120, S235JR wg PN-EN 10025-2, dł. 6 m, 24 t, atest 3.1 wg PN-EN 10204
5. Jak sprawdzić atest przy odbiorze dostawy?
Kontrola atestu przy rozładunku zajmuje kilka minut i oszczędza tygodnie sporów.
Checklista odbioru - 5 punktów kontroli
- Numer wytopu. Numer na ateście musi zgadzać się z oznakowaniem materiału - cechowaniem na wyrobie lub przywieszką wiązki.
- Gatunek i norma. Zapis na ateście musi odpowiadać zamówieniu i WZ.
- Wyniki badań. Wartości Re, Rm i skład chemiczny muszą mieścić się w wymaganiach normy materiałowej - dla S235JR minimalna granica plastyczności wynosi 235 MPa dla wyrobów o grubości do 16 mm.
- Wymiary i tolerancje. Dane z atestu muszą pokrywać się z dostarczonym asortymentem.
- Archiwizacja. Atest trafia do dokumentacji projektu, a przy dzieleniu partii na kilka zleceń numer wytopu wędruje z każdą częścią materiału.
6. Atest 3.1 a znak CE gotowej konstrukcji
Atest materiałowy i oznakowanie CE konstrukcji to dwa różne dokumenty, które współpracują. Atest 3.1 dowodzi właściwości materiału wejściowego - stali lub aluminium. Deklaracja właściwości użytkowych wg PN-EN 1090-1 dotyczy gotowego, nośnego wyrobu konstrukcyjnego i sposobu jego wykonania. Certyfikowana wytwórnia buduje z materiału z atestem 3.1, a dokumentacja materiałowa zasila deklarację konstrukcji - bez atestów nie ma śladu, z czego konstrukcja powstała.
W Ulamex oba ogniwa łańcucha są na miejscu: konstrukcje własnej produkcji powstają w zakładzie z certyfikatem PN-EN 1090-1 EXC2 i spawalnictwem wg PN-EN ISO 3834-2, a atest 3.1 wg PN-EN 10204 dołączany jest do każdej partii stali konstrukcyjnej - od ceowników UPN po dwuteowniki HEA z oferty stali czarnej. Zamówienia z określonym typem dokumentu kontroli przyjmuje opiekun działu stali czarnej pod numerem +48 504 424 761.
7. Co mamy w magazynie w Zawadzie
Magazyn główny działa pod adresem Zawada 144, 97-200 Tomaszów Mazowiecki, w województwie łódzkim, od poniedziałku do piątku w godzinach 7:00-16:00. NIP firmy to 7730002877. Wysyłka obejmuje całą Polskę: DPD, GLS, Schenker oraz palety dedykowane. Odbiór własny jest możliwy po wcześniejszym umówieniu.
Stal czarna to profile zamknięte w gatunku S235, ceowniki zimnogięte, gorącowalcowane i półzamknięte, kątowniki, dwuteowniki, płaskowniki, pręty i blachy. Atest 3.1 wg PN-EN 10204 dołączany jest do każdej partii stali konstrukcyjnej. Materiał spoza stanu magazynowego zamawiamy pod klienta, a typ dokumentu kontroli ustala się przy zamówieniu.
Poza stalą czarną jest także stal nierdzewna, stal ocynkowana, aluminium oraz komponenty montażowe do fotowoltaiki. Działem opiekują się handlowcy przypisani do danego materiału - o dokumenty kontroli dla konkretnej pozycji najprościej zapytać przy wycenie.
8. Co sprawdzić przed zamówieniem - 4 sytuacje
Uczciwy poradnik obejmuje też sytuacje, w których nie jesteśmy właściwym adresem.
- Świadectwo 3.2 "od ręki". Dokument 3.2 organizuje się indywidualnie, na etapie zamówienia w hucie i z udziałem jednostki inspekcyjnej - wymaga wcześniejszych ustaleń z opiekunem, nie jest pozycją magazynową.
- Cięcie lub obróbka detaliczna, sztuka po sztuce. Docinanie i gięcie realizujemy w ramach zleceń produkcyjnych B2B, nie jako serwis detaliczny.
- Pojedyncza sztuka spoza magazynu. Materiał spoza stanu zamawiamy pod klienta w ustalonej ilości minimalnej (MOQ).
- Materiał "na dziś" na drugim końcu Polski. Wysyłka idzie z jednego magazynu w Tomaszowie Mazowieckim i wymaga czasu przewoźnika.
9. Jak zamówić stal z atestem 3.1 - 5 kroków
- Lista pozycji. Gatunek, forma wyrobu, wymiar i ilość, a przy każdej pozycji wymagany typ dokumentu kontroli, np. "atest 3.1 wg PN-EN 10204".
- Kontakt. Opiekun działu stali czarnej: numer tel. albo e-mail z listą pozycji.
- Potwierdzenie. Opiekun potwierdza dostępność materiału i dokumentów kontroli dla wskazanych pozycji.
- Oferta. Ceny netto, dostępność i termin ważności; po akceptacji potwierdzenie zamówienia.
- Dostawa. Wysyłka (DPD, GLS, Schenker, palety dedykowane) albo odbiór własny w Zawadzie. Atest jedzie razem z dostawą - numer wytopu sprawdza się przy rozładunku według checklisty z sekcji 5.
10. Najczęstsze pytania o atest 3.1
Czym różni się atest 3.1 od świadectwa 2.2?
Świadectwo 2.2 zawiera wyniki badań z produkcji bieżącej producenta, więc liczby są reprezentatywne, ale nie pochodzą z dostarczonej partii. Atest 3.1 zawiera wyniki badań partii, z której zrealizowano dostawę, i jest zatwierdzany przez kontrolę producenta niezależną od działu produkcji.
Co to jest numer wytopu i gdzie go znaleźć?
Numer wytopu identyfikuje konkretny wytop stali, z którego walcowano wyrób. Widnieje na ateście oraz na materiale - wybity na wyrobie albo na przywieszce wiązki. Zgodność obu numerów jest pierwszym punktem kontroli przy odbiorze dostawy.
Czy atest 3.1 można uzyskać po dostawie?
Atest towarzyszy partii od huty i wymaga zachowania ciągłości identyfikacji. Materiał, który stracił powiązanie z numerem wytopu, nie odzyskuje go - dlatego typ dokumentu kontroli określa się w zamówieniu, razem z gatunkiem i wymiarem.
Kiedy zamiast atestu 3.1 potrzebne jest świadectwo 3.2?
Świadectwo 3.2 jest wymagane, gdy kontrakt, przepisy lub charakter obiektu nakazują niezależną weryfikację - w urządzeniach ciśnieniowych, konstrukcjach morskich i innych pracach o najwyższych konsekwencjach awarii. Dokument 3.2 kontrasygnuje przedstawiciel zamawiającego lub inspektor jednostki zewnętrznej.
Czy do stali na zwykłe ogrodzenie potrzebny jest atest 3.1?
Dla elementów niekonstrukcyjnych wystarcza deklaracja 2.1 lub świadectwo 2.2. Atest 3.1 staje się konieczny, gdy projekt, inwestor albo norma wykonawcza wymagają udokumentowanych właściwości partii - typowo przy elementach nośnych i konstrukcjach znakowanych CE.
Źródła
- PN-EN 10204:2006 Wyroby metalowe - Rodzaje dokumentów kontroli (PKN)
- PN-EN 1090-2:2018-09 Wykonanie konstrukcji stalowych i aluminiowych (PKN)
LetMeWork.ai