Spis treści:
Jakie są klasy i gatunki stali?
Najważniejsze parametry prętów stalowych
Sposoby znakowania stali
Klasy stali zbrojeniowej
EUROKOD 2 - klasyfikacja prętów
Jak odczytać oznaczenia stali?
Inne oznaczenia prętów
Jakie są klasy i gatunki stali?
Stal to materiał, bez którego trudno wyobrazić sobie współczesny świat, ponieważ można natknąć się na niego niemal w każdym miejscu. Technologia jej wytwarzania w wyniku stopienia żelaza i węgla znana jest o kilku tysięcy lat. Pomimo tego materiał wciąż technologicznie zmienia się i rozwija, uzyskując nieco inne właściwości. Między innymi dlatego zdecydowano się wprowadzić oznaczenia, na podstawie których określane są jej najważniejsze parametry techniczne.
Według polskich i europejskich norm stal to materiał, w którym największą zawartość stanowi żelazo. Znajduje się w nim też nie więcej niż 2% węgla, a ponadto inne dodatki, głównie metale. W zależności od zawartości poszczególnych dodatków, technologii wykonywania stali, a także sposobu wykończenia prętów, poszczególne wyroby mają nieco inne cechy.
Najważniejszymi sposobami na oznaczenie prętów jest określenie ich klasy oraz gatunku. Zacznijmy od klasy, która wskazuje na najważniejsze właściwości techniczne materiału. Dokładne wartości tych parametrów podawane są w specyfikacjach technicznych, a same klasy podawane są w formie symboli literowych i cyfrowych. Z kolei gatunek odnosi się do właściwości technologicznych wynikających ze sposobu wykonania prętów stalowych, ich składu chemicznego, a także możliwości dalszej obróbki, w tym spawania.
Sprawdź nasze najczęściej wybierane pręty żebrowane:
Pręt fi 10 | Pręt fi 12 | Pręt fi 16
Najważniejsze parametry prętów stalowych
Stal ma bardzo szeroki zakres zastosowania i w każdym z miejsc mogą być wymagane inne parametry tego materiału. Większość wyrobów hutniczych wykonywanych ze stali charakteryzuje się twardością, odpornością na uszkodzenia mechaniczne i stosunkowo łatwą obróbką. Jednak szczególnie w przy tworzeniu konstrukcji nośnych wymagania dotyczą też innych cech.
Omawiane klasy i gatunki stali dotyczą przede wszystkim takich parametrów jak wytrzymałość i plastyczność. To właśnie trwałość prętów stalowych i zdolność do przenoszenia obciążeń zmiennych są niezwykle ważne przy tworzeniu zbrojenia.
Dodatkowo wśród istotnych parametrów wymienia się spawalność, czyli łatwość do łączenia elementów za pomocą łuku magnetycznego. To także niezwykle istotny parametr z punktu widzenia prac budowlanych i konstrukcyjnych. Nieco mniej istotnymi cechami wskazanymi w dokumentacji technicznej jest odporność na czynniki atmosferyczne, czy skrajne temperatury.
SZYBKIE ZAPYTANIE
Na zapytania odpowiadamy w godzinach 7-16 od Poniedziałku do Piątku.
Sposoby znakowania stali
Wspomniane powyżej klasy i gatunki stali opisywane są w formie symboli zgodnych z odpowiednimi normami dotyczącymi tych produktów. Oznaczenia na elementach stalowych mogą być nanoszone w postaci nabijanych cech, czy wypalane za pomocą kwasów. W przypadku prętów ciągnionych z reguły nie ma takiej możliwości, dlatego właściwości danego materiału potwierdza dołączona do nich specyfikacja.
Klasy stali zbrojeniowej
Najbardziej charakterystycznym sposobem znakowania jest oznaczenie prętów zbrojeniowych. Tutaj wyszczególnia się pięć różnych klas, przy czym każda z nich oznaczana jest za pomocą litery A i dodatkowej numeracji w postaci cyfry rzymskiej lub arabskiej. Oznaczenia widoczne są też w formie żebrowania na powierzchni elementu, a wygląda to następująco:
- A-0 - pręty gładkie niezalecane do montażu w miejscach, gdzie powstają obciążenia zmienne. Najczęściej wykorzystywane do tworzenia strzemion, rozdzielaczy i mniej istotnych elementów;
- A-1 - pręty gładkie, które jednak mogą być stosowane w miejscach powstawania obciążeń zmiennych jako elementy nośne;
- A-II - pręty żebrowane jednoskośnie, w których widoczne są dwa żebra podłużne i szereg skośnych żeber poprzecznych po obu stronach. Pręty mogą być stosowane w warunkach podwyższonej temperatury, jednak nie w warunkach obciążenia wielokrotnie zmiennego;
- A-III - pręty żebrowane dwuskośnie, w których skośne żebra poprzeczne ułożone są w dwóch kierunkach, czyli w popularną jodełkę. To najpopularniejszy rodzaj prętów, które wykorzystywane są do tworzenia zbrojenia głównego w warunkach o zróżnicowanych obciążeniach, a także temperaturach;
- A-IIIN - pręty żebrowane, w których naprzemiennie występują żebra poprzeczne o dwóch różnych kątach nachylenia do żebra podłużnego. To oznaczenie prętów oznacza najlepsze parametry wytrzymałościowe i stosuje się je do tworzenia najważniejszych konstrukcji nośnych.
EUROKOD 2 - klasyfikacja prętów
Powyżej przedstawione sposoby na oznaczenie prętów ujęte w normie PN-B-03264:2002 są stale obowiązujące, jednak wraz z rozwojem budownictwa i przemysłu pojawiły się kolejne. Opierają się one na normie PN-EN-1992-1-1 (EUROKOD 2), w której większy nacisk postawiono na granicę plastyczności. Wyróżnia się trzy rodzaje prętów:
- A - niska ciągliwość;
- B - średnia ciągliwość;
- C - wysoka ciągliwość.
Stal czarna - sprawdź nasz asortyment
Jak odczytać oznaczenia stali?
Poza oznaczeniami klasy stali, stosowane są dodatkowo oznaczenia jej gatunku. Tutaj symbol jest nieco bardziej skomplikowany i stanowi połączenie oznaczeń literowych oraz cyfr. Pierwszy człon stanowi litera, którą można rozszyfrować jako sposób zastosowania prętów. Najczęściej spotykane symbole to:
- S - stal konstrukcyjna;
- L - stal na rury przewodowe;
- R - stal na szyny;
- Y - stal na struny sprężające;
- P - stal na urządzenia ciśnieniowe.
Po oznaczeniu literowym pojawia się liczba najczęściej trzycyfrowa, oznaczająca granicę plastyczności stali. Dodatkowo mogą pojawić się jeszcze oznaczenia określające charakterystyczne cechy stopu stali.
Poza prezentowaną metodą, oznaczenie prętów prowadzi się jeszcze w inny sposób. Wyróżnia ją to, że symbol rozpoczyna się od wartości cyfrowej, będącej zawartością procentową węgla w stopie, który pomnożony jest przez 100. Dalsze elementy ciągu symbolu to już oznaczenia pozostałych dodatków stopowych. Litery to symbol pierwiastka chemicznego, a wartość liczbowa oznacza ich zawartość w stali wykorzystywanej do produkcji prętów.
Inne oznaczenia prętów
Poza wspomnianymi klasami i gatunkami stali, na prętach spotyka się także inne oznaczenia. Najbardziej charakterystyczne jest oznaczenie prętów kolorami, co widoczne jest na produktach gwintowanych. Tutaj za pomocą odpowiedniej barwy oznaczana jest klasa połączenia śrubowego, czyli twardość i wytrzymałość. Takie oznaczenie powstaje poprzez nanoszenie farby w miejscu przecięcia danego elementu.
Pręty gwintowane klasyfikuje się za pomocą następujących kolorów:
- klasa 4.8 - brak oznaczenia;
- klasa 5.6 - brązowy;
- klasa 5.8 - niebieski;
- klasa 8.8 - żółty;
- klasa 10.9 - biały;
- klasa 12.9 - czarny.
Dodatkowym oznaczeniem, jakie spotyka się na prętach stalowych, szczególnie gwintowanych, są parametry A2 i A4. Odnoszą się one do odporności na substancje agresywne. Oznaczenie A2 umieszczane jest na prętach nierdzewnych, tymczasem A4 oznacza stal o wysokiej odporności kwasowej.
Trudno wymienić wszystkie oznaczenia, jakie znajdują się na prętach stalowych. Część z nich dodawana jest jako znak towarowy lub oznacza szczególne właściwości produktu. Przy wyborze odpowiednich prętów do tworzenia konstrukcji należy zwracać uwagę na oznaczenia podane przez producenta.
Warto też korzystać z oferty sprawdzonych hurtowni stali, w których znajdują się produkty spełniające normy, a wszystkie dostarczane pręty są zgodne ze specyfikacją.
Sprawdź nasze inne artykuły o stali czarnej:
Wiązanie zbrojenia | Stal czarna właściwości i zastosowanie | Stal konstrukcyjna i jej rodzaje
